با تصویب مجلس وزارت صنعت مکلف به مزایده معادن شد

نمایندگان مجلس شورای اسلامی وزارت صنعت، معدن و تجارت را مکلف کردند حداکثر ظرف سه ماه پس از ابلاغ این قانون نسبت به مزایده معادن شناسایی شده تا پایان اسنفد ۱۳۹۹ اقدام کند. نمایندگان مجلس در جلسه علنی عصر امروز (شنبه) و در ادامه بررسی جزییات لایحه بودجه ۱۴۰۰ در بخش درآمدی بند (د) تبصره ۱۶ و بندهای الحاقی ۲ و ۵ تبصره ۱۸ را تصویب کردند.

بر اساس بند د تبصره ۱۶، دولت از طریق خزانه‌داری کل‌ کشور مکلف است ماهانه معادل دو درصد از یک‌دوازدهم هزینه‌های جاری شرکت‌های دولتی، بانک‌ها و مؤسسات انتفاعی وابسته به دولت مندرج در پیوست شماره (۳) این قانون که سودده و فاقد زیان انباشت طبق آخرین صورت مالی حسابرسی شده باشند به استثنای هزینه‌های استهلاک و هزینه عملیاتی بانک و بیمه را از حساب‌های آنها برداشت و به حساب درآمد عمومی نزد خزانه‌داری کل کشور واریز کند.

طبق بند الحاقی ۲ تبصره ۱۸، به منظور جمع آوری نقدینگی سرگردان مردمی، وزارت صنعت، معدن و تجارت مجاز است نسبت به واگذاری مجوزها و معادن تعطیل در اختیار خود در قالب شرکت‌های سهامی عام پروژه از طریق بازار سرمایه اقدام نماید.

آیین نامه اجرایی این بند با پیشنهاد وزارت صنعت، معدن و تجارت و تایید شورای‌عالی بورس اجرایی می‌گردد.

هرگونه نقل و انتقال دارایی به یا از شرکت‌های سهام عام پروژه، صندوق‌های سرمایه‌گذاری غیر مستقیم و یا صندوق‌های سرمایه‌گذاری اعم از پروژه، زمین و ساختمان، املاک و مستغلات از پرداخت مالیات نقل و انتقال معاف است.

همچنین بر اساس بند الحاقی ۵ تبصره ۱۸، وزارت صنعت، معدن و تجارت مکلف است حداکثر ظرف سه ماه پس از ابلاغ این قانون نسبت به مزایده معادن شناسایی شده تا پایان اسفند ماه ۱۳۹۹، اقدام نماید.

کلیه پروانه‌های صادره سال‌های قبل که در اختیار بخش‌های خصوصی – تعاونی و نهادهای عمومی غیر دولتی و سایر اشخاص حقیقی و حقوقی قرار گرفته چنانچه تا پایان اسفند ۱۳۹۹ منجر به اکتشاف و استخراج نشده‌اند و همچنین سهم معادنی که در اختیار دستگاه‌های اجرایی و شرکت‌های وابسته به آنها از جمله ایمیدرو قرار گرفته، چنانچه حداکثر تا پایان تیرماه ۱۳۹۹منجر به اکتشاف و استخراج نشده باشند، لغو و از طریق مزایده در اختیار متقاضیان جدید قرار می‌گیرد.

چنانچه معادن واگذار شده در سال ۱۴۰۰ ظرف مدت ۱۰ ماه از تاریخ واگذاری منجر به اکتشاف نشود پروانه صادره لغو و از طریق مزایده به متقاضیان جدید واگذار می‌شود.

سازمان برنامه و بودجه کشور و وزارت امور اقتصادی و دارایی در تعیین و بازنگری نرخ حقوق دولتی معادن به ترکیب اعضای شورای‌عالی معادن اضافه می‌شوند.

«فستیوال ملی طراحی سنگ ایران» با موضوع «ساخته‌های سنگی کوچک مقیاس» برگزار می شود

دبیر انجمن سنگ ایران در گفتگو با خبرگزاری ایراسین گفت: انجمن سنگ ایران، به عنوان عالی ترین نهاد صنفی و تخصصی حوزه سنگ در کشور، با هدف حمایت از ایده های خلاق و نوآورانه معماران، طراحان و هنرمندان ایران که از کشورهای بسیار غنی جهان به لحاظ منابع طبیعی سنگ به شمار می رود، «فستیوال ملی طراحی سنگ ایران» را با موضوع «ساخته‌های سنگی کوچک مقیاس» برگزار می کند.

احمد شریفی در این گفتگو با بیان این مطلب در ادامه افزود: این رویداد ملی، به همت کمیسیون هنر و معماری انجمن سنگ ایران و حمایت معنوی کمیسیون ملی یونسکو، دانشگاه های برتر کشور، سفارت های ایتالیا و اسپانیا و با حضور جمع کثیری از نخبگان، اساتید دانشگاهی، کارآفرینان، معادن و شرکت های تخصصی حوزه سنگ برگزار خواهد شد و علاوه بر ابعاد ملی، در راستای چشم انداز بین المللی آن و باهدف شناساندن ایده ها و طرح های خلاق و نیز معرفی انواع متنوع و بی نظیر سنگ های ایرانی به جهانیان، برگزار خواهد شد.

به گفته شریفی، در این فستیوال، معماران، طراحان و هنرمندان خلاق کشور، طرح ها و ایده های خود را در مرحله اول تا تاریخ ۲۰ اسفندماه ۱۳۹۹ بصورت فایل تصویری در قالب فایل سه بعدی سازی شده رایانه ای یا عکس از مدل و ماکت و یا اتود دستی، از طریق وبسایت فستیوال به آدرس https://stoneassociation.ir/StoneDesignFestival   ارسال می کنند و پس از انتخاب آثار برگزیده، در مرحله دوم، ساخت آثار با استفاده از سنگ های منتخب از معادن سنگ کشور که در اختیار طراحان و هنرمندان قرار خواهد گرفت، آغاز شده و آثار ساخته شده توسط هیئت داوران فستیوال مورد داوری قرار می‌گیرد.

دبیر انجمن سنگ ایران در ادامه افزود: در نهایت در تیرماه ۱۴۰۰ علاوه بر انتشار در کتاب فستیوال، در قالب «نمایش طگاه فستیوال ملی سنگ ایران» به نمایش عموم گذاشته خواهند شد. همچنین در سال ۲۰۲۱ میلادی و در قالب چند نمایشگاه بین المللی، گزیده ای از این آثار در دو کشور ایتالیا و اسپانیا که خود از کشورهای شاخص در حوزه تولید و طراحی سنگ به شمار می روند، ارائه خواهند شد.

گفتنی است ایران با برخورداری از ذخایر فراوان و متنوع از سنگ تزیینی در میان نخستین کشورهای دارنده این ماده معدنی قرار گرفته و پتانسیل بالایی در صنعت سنگ کشورمان وجود دارد. بدیهی است که استفاده بهینه از این ذخایر می تواند ضمن ایجاد اشتغال در کشور، زمینه ایجاد ارزش افزوده بالایی را از صنعت سنگ حاصل کند.

آیین رونمایی از پوستر فستیوال ملی طراحی سنگ ایران

نشست خبری با موضوع آیین رونمایی از پوستر فستیوال ملی طراحی سنگ ایران ” ساخته های سنگی کوچک مقیاس” با حضور اعضای هیئت مدیره انجمن سنگ ایران ، اعضای کمیسیون هنر و معماری انجمن سنگ ایران ، اعضای شورای سیاستگذاری فستیوال و اصحاب رسانه روز یکشنبه ۹۹/۱۱/۱۲ در محل خانه تشکل ها برگزار شد.

در این نشست تمامی سخنرانان بر لزوم ورود جدی و هدفمند به حوزه هنر و معماری در صنعت سنگ تزئینی کشور بمنظور ارتقای سطح کمی و کیفی محصولات سنگ تزئینی تاکید داشتند.

در این جلسه «ایمان علاقه بند» رئیس انجمن سنگ ایران بیان داشت : جمهوری اسلامی ایران همواره در بین تولیدکنندگان شاخص این صنعت جای داشته، اما در زمینه صادرات به سهم مناسب از بازار دست نیافته و اکنون یک گام جدید در قالب عرضه ساخته‌های سنگی را در بازار های بین‌المللی دنبال می‌کند. وی اضافه کرد: انجمن سنگ ایران با طراحی کمیسیون معماری و هنر خود در مسیر بازیابی و منسجم ساختن هنرمندان در بخش دست ساخته های سنگی است که تولیدات این بخش در معرض نمایش داخل و خارج قرار خواهد گرفت.

«رضا حسن زاده» عضو هیات مدیره انجمن سنگ ایران نیز در این نشست خبری، ضمن یادآوری آثار ماندگار سنگی ایران در موزه های داخل و خارج کشور گفت: ایران از معادن سنگ زیادی با تنوع بالا برخوردار است، کیفیت این سنگ ها در بازارهای جهانی نیز مورد توجه قرار دارد.

«فرهاد آزرمی» رئیس شورای سیاستگذاری فستیوال در این نشست بیان نمود : استفاده از سنگ از گذشته بوده است و برگزاری این فستیوال برای ایحاد نگاه ویژه و توجه خاص به این بخش است.

«مهدی فلاح» دبیر این جشنواره هم گفت: ایران در زمینه صادرات سنگ تزئینی و نما تاکنون جایگاه اثرگذاری نداشته که لازم است با روش‌های مختلف این مهم بازیابی شود.

«حسین دنیاگرد» رئیس کمیسیون هنرو معماری در این نشست اعلام کرد : کمیسیون هنر و معماری زیر مجموعه انجمن سنگ است. اگر امروز موفق شدیم چنین فستیوالی را در سطح ملی و همچنین بین‌المللی اجرا کنیم به واسطه بزرگانی بوده است که در کنار ما بودند.

«محمد رسا» که در این نشست بعنوان نماینده اسپانسر حضور داشت ضمن قدردانی از دست اندرکاران اجرای این برنامه گفت : می بایست چنین برنامه هایی با هدف برندینگ و معرفی هرچه بیشتر و بهتر سنگ ایرانی در جامعه جهانی بیشتر از قبل انجام شود و این مستلزم حضور پرقدرت فعالان و دست اندرکاران صنعت سنگ تزئینی کشور می باشد.

در پایان این نشست از پوستر فستیوال ملی طراحی سنگ ایران توسط ریاست انجمن سنگ ایران و ریاست شورای سیاستگذاری فستیوال رونمایی شد.

طرح اصلاح قانون معادن ضد جهش تولید است/ اصلاحات پیشنهادی سرمایه‌گذاران بخش معدن را فراری می‌دهد

دبیر انجمن سنگ ایران بر این باور است که طرح اصلاحی کمیته معدنی مجلس با روح قانون معادن در تضاد است و این اصلاحیه هرگونه سرمایه‌گذاری در بخش معدن را از بین می‌برد. بالاخره کمیسیون صنایع و معادن مجلس بدون توجه به نظرات تشکل‌های معدنی و مرکز پژوهش‌های مجلس، کلیات طرح اصلاح موادی از قانون معادن کشور را تصویب کرد.
دبیر انجمن سنگ ایران درباره این اصلاحیه در گفت‌وگویی با خبرنگار اقتصادی خبرگزاری تسنیم آن را نابودکننده این بخش و فرار سرمایه‌گذاران برشمرد. احمد شریفی بر این باور است که طرح اصلاحی کمیته معدنی مجلس با روح قانون معادن در تضاد است و این اصلاحیه هرگونه سرمایه‌گذاری در بخش معدن را از بین می‌برد. در ادامه شرح کامل این مصاحبه را بخوانید.
کلیات طرح اصلاح موادی از قانون معادن کشور به پیشنهاد کمیته معدنی در کمیسیون صنایع و معادن مجلس به تصویب رسید. برداشت اولیه شما از این طرح چیست؟
وحشت داریم از این که هیچگونه کار کارشناسی روی طرح پیشنهادی اصلاحیه قانون معادن انجام نشده است. این اصلاحیه نابودکننده سرمایه‌گذاری در بخش معدن بوده و پیشنهادات آن عجیب و غریب است.
بهتر است مواد را به تفکیک مورد واکاوی قرار دهیم تا بهتر بتوان ایرادات آن را مورد نقد قرار داد؛ در ماده ۳ اصلاحیه پیشنهاد شده تا پنج تبصره به ماده ۸ قانون معادن الحاق شود. در تبصره ۲ پیشنهادی این اصلاحیه آمده است: «در صورتی‌که دارنده گواهی کشف در مدت مشخص شده در قانون، اقدام به اخذ پروانه بهره‌برداری نکند، حق اولویت یاد شده سلب می‌شود و وزارت صنعت، معدن و تجارت مکلف است از طریق فراخوان عمومی برای واگذاری محدوده مورد نظر به متقاضیان دارای صلاحیت فنی و مالی اقدام کند». سلب حق اولویت در این تبصره چه مشکلی به وجود می‌آورد؟
براساس تبصره پیشنهادی این حق به وزارت صمت و سازمان های صمت استانی داده شده تا چنانچه به هر دلیلی پروانه بهره‌برداری صادر نشود یا به تعویق بیفتد، حق کاشف که هزینه اکتشاف داده و محدوده‌ای را کشف کرده است پس از یکسال و حتی کمتر از آن، از او سلب و شرایطی را فراهم کند که معدن به مزایده گذاشته شده و از اختیار کاشف خارج شود.
جای تعجب دارد ماده ۸ قانون معادن که شفاف و روشن حقوق کاشف و بهره‌بردار را تعیین کرده و امنیت سرمایه‌گذاری را به وجود آورده است به چه دلیل کمیته معدنی این امنیت را با اصلاحیه خود از فعال معدنی گرفته است؟ اگر تأکید بر این است که معدن در مدت یکسال تعیین شده در قانون، تعیین تکلیف شود، اصلاحیه باید این موضوع را از وزارتخانه بخواهد چه از زمانیکه شخص درخواست پروانه بهره‌برداری به سازمان صمت استان می‌دهد سازمان مکلف است ظرف ۶ ماه پاسخ دهد اما نمی‌دهد. بنابراین ضروری است در اصلاحیه، بروکراسی کوتاه شود نه اینکه حق معدن‌دار از بین برود و امنیت سرمایه‌گذاری او نادیده گرفته شود.
در تبصره ۴ پیشنهادی همین ماده آمده «پروانه معدنی تمام بهره‌برداران فقط به میزان ذخایر ذکر شده در پروانه اکتشاف معتبر است و به همان میزان اجازه دارند از ذخایر معادن مربوطه برداشت کنند. اگر ذخایر هر معدنی افزایش یابد ذخایر افزایش یافته متعلق به دولت است که طبق این قانون از طریق مزایده به متقاضیان صاحب صلاحیت واگذار می‌شود». واگذاری ذخایر جدید معدن در حال استخراج به دولت چه توجیه قانونی دارد؟
نکته مهمی که در اصلاحیه آورده‌اند و خیلی خطرناک است اینکه انجام عملیات اکتشاف حین بهره‌برداری را از بهره‌بردار یا سرمایه‌گذاری که پروانه بهره‌برداری گرفته، اکتشاف کرده و میزان ذخیره قطعی در گواهی کشف او مشخص است، گرفته‌اند. در حال حاضر در ۹۹ درصد معادن و ۱۰ هزار معدن موجود در کشور زمانیکه پروانه بهره‌برداری می‌گیرند در زمان بهره‌بردرای و استحصال هم کار اکتشاف تکمیلی را انجام می‌دهند.
اما این تبصره می‌گوید معدن‌دار هنگام استخراج حق اکتشاف تکمیلی ندارد و دولت (نهادهای حاکمیتی) باید این کار را انجام دهند و اگر ماده معدنی جدیدی هم کشف شد متعلق به دولت است. اکنون دولت نه تنها توانایی ورود به بخش معدن را ندارد بلکه حتی بودجه لازم برای مناطق وسیعی از کشور که هنوز اکتشاف در آنجا انجام نشده است را هم ندارد. دولت پهنه‌های وسیع اکتشافی را در اختیار بخش خصوصی و نهادهای عمومی غیردولتی می‌گذارد تا بیایند و بهره‌برداری کنند پس چگونه است که وقتی توانایی انجام این کار را ندارد باید ورود کند ولی معدن‌داری که دارای معدن، ماشین‌آلات، مهندسان و کارگران مشغول به کار است اجازه ندارد اکتشاف تکمیلی را انجام دهد.

با این تبصره چه اتفاقی می‌افتد؟
بهره‌برداران، اکتشاف تکمیلی انجام نمی‌دهند و حتی اگر به ماده جدیدی هم دست پیدا کنند آن را افشا نمی‌کنند و معادن در همان مقداری که پروانه کشف برای آنها صادر شده، کار کرده و سپس متروکه می‌شوند. این پیشنهاد مجلس در راستای متروکه کردن معادن است و باید پرسید کدام عقل سلیمی این بند را تهیه کرده است؟
در ماده ۴ این اصلاحیه، سه تبصره به ماده ۹ قانون الحاق شده که تبصره ۱ آن می‌گوید: «پروانه بهره‌برداری معادنی که میزان پیشرفت کار آنها کمتر از ۵۰ درصد باشد، قابل معامله نیست».
خیلی عجیب است. کسی که این بند را نوشته باید بداند وقتی کسی گواهی کشف می‌گیرد در گواهی صادره، ذخیره قابل استحصال و ذخیره قطعی روشن است. میزان استخراج ماهانه و گزارش مقدار سنگ بارگیری شده هم موجود است و دیگر نیازی به ورود کارشناس رسمی دادگستری نیست. از سوی دیگر اعداد، ارقام و آمار هر معدن در سازمان صمت استان مربوطه وجود دارد و نیازی به این ماده و تبصره نیست. بنابراین تبصره‌ای که در اینجا آورده شده در راستای آن ممنوعیتی است که برای بهره‌بردار و اکتشاف حین استخراج در تبصره‌های بالا گذاشته‌اند. در تبصره نخستین اصلاحیه دست بهره‌بردار را می‌بندند و می‌گویند تا زمانیکه ۵۰ درصد ماده معدنی خود را بار نکند و نفروشد نمی‌تواند روی این پروانه، معامله انجام دهد.
به نظر شما این اصلاحات و تبصره‌های پیشنهادی آن به لحاظ کارشناسی، تخصصی و فنی با الزامات بخش معدن همخوانی دارد؟
متأسفم بگویم کسانیکه این طرح را نوشته‌اند هیچگونه مشورت و نظرخواهی از بخش خصوصی معدن(خانه معدن، انجمن سنگ، اتحادیه تولیدکنندگان و صادرکنندگان مواد معدنی و …) نکرده‌اند. تمام مباحث طرح اصلاحی، غیرکارشناسی و از زاویه خاص ذهنی برخی افراد تراوش کرده که برای کشور و توسعه سرمایه‌گذاری خطرناک است.
در این اصلاحیه، به ماده ۱۲ قانون معادن، تبصره «دولت مکلف است به‌منظور حمایت، توسعه و ارتقای جایگاه بخش معدن و صنایع معدنی در اقتصاد ملی وظایف و اختیارات شورای عالی معادن را به «شورای معادن استانها» واگذار کند» اضافه شده است. این تفکیک مسؤلیت‌ تا چه اندازه راهگشای بخش معدن است؟
نخست اینکه شورای عالی معادن تشکیل شده و صاحب امضاء است. در مصوبه قبلی مجلس هم که بحث شورای استانی معادن مطرح شد، ترکیب شوراهای استانی با ترکیب شورای عالی معادن به شدت متفاوت است.
چرا؟
در شورای استانی از بخش معدن فقط رییس سازمان صمت آن استان حضور دارد و با ترکیب شورای عالی معادن کاملاً متفاوت است. اگر قرار است شورای استانی تشکیل شود باید همان ترکیب شورای عالی در شورای استان هم رعایت شود. همچنین باید نحوه واگذاری وظایف شورای عالی به شورای استان در قانون بیاید. اینکه چه مواردی به شورای استان تفویض اختیار شده و شورای استان نیز باید گزارش کار خود را به شورای عالی بفرستد.
براساس تبصره ۶ اصلاحی ماده ۱۴، بهره‌بردار مکلف است ۱۵ درصد حقوق دولتی را راساً زیر نظر شورای برنامه‌ریزی شهرستان با تأیید شورای برنامه‌ریزی استان و استاندار برای ایجاد زیرساخت‌ها، کارهای عمرانی، کشاورزی و رفاه و توسعه شهرستان با اولویت بخشی که معدن در آن واقع شده است، هزینه کند. در صورت استنکاف بهره‌بردار، دادستان شهرستان اقدامات لازم را برای اجرای این قانون انجام می‌دهد.آیا معدن‌داران با این هزینه‌کرد مخالف هستند؟
نه، مخالف این بند نیستیم و حتی می‌توانیم دنبال راهکاری باشیم که این موضوع سریعتر تحقق پیدا کند.
در تبصره اصلاحی ماده ۱۴ آمده بهره‌برداران معادن متوسط به بالا مکلفند حداقل ۴۰ درصد سود خالص خود را در صنایع پایین دستی صنعت مربوطه و یا صنایع دیگر شهرستان دارای معدن، سرمایه‌گذاری کنند. استاندار، شورای برنامه‌ریزی شهرستان و استان و شورای معادن استان به این موضوع نظارت کرده و آرای آنها برای بهره‌برداران مذکور لازم‌الاجراست. در این تبصره از «بهره‌برداران معادن متوسط به بالا» سخن گفته شده است. منظور چیست؟
تنظیم‌کننده اصلاحیه قانون بگوید معادن متوسط به بالا یعنی چه؟ آیا در قانون معادن، معادن متوسط به بالا را پیش‌بینی کرده‌اند؟ اصلاً چنین معادنی در کشور وجود ندارد! وقتی گفته می‌شود این معادن باید ۴۰ درصد از سود خالص خود را در صنایع پایین‌دستی سرمایه‌گذاری کنند، نخست باید معادن متوسط به بالا را تعریف کرد و سپس ۴۰ درصد سود و درآمد آنها را گرفت. این بند امنیت سرمایه‌گذاری را از بین می‌برد.

در مقدمه این اصلاحیه چند واژه و اصطلاح آمده که با استناد به این واژه‌ها، طرح اصلاحی مجلس نوشته شده است. واژه‌ها و عباراتی مانند تشکیل مافیای مالکیت معادن کشور، دلالان معدنی، تصاحب و خرید و فروش معادن بزرگ توسط مافیای خاص، پیدایش رانت و …
کسی که گواهی کشف می‌گیرد حداکثر برای یکبار می‌تواند آن را به غیر واگذار کند. آیا اگر کسی بخواهد معدنش را واگذار کند باید او را دلال معدنی نامید؟ اگر جلوی این واگذاری را بگیریم می‌شود حبس معدن.
پیش از طرح اصلاحیه اخیر مجلس یک اصلاحیه هم اتاق بازرگانی ایران تهیه کرده بود. درباره آن اصلاحیه توضیح دهید که به کجا رسید؟
بله ما خیلی روی آن کار کردیم؛ اصلاح قانون معادن را در راستای تسهیل انجام فعالیت‌های معدنی در خانه معدن، انجمن سنگ و دیگر تشکل‌ها کلید زدیم و وزارت صمت هم حضور مؤثری داشت. این کار جلو رفت و کمیته سه نفره درباره آن به یک جمع‌بندی رسید. در این مسیر تعدادی از مواد قانون معادن را که برای سرمایه‌گذاری در بخش معدن موانع ایجاد می‌کرد، اصلاح کردیم و جلسات آن هم در کمیسیون معادن و صنایع معدنی اتاق ایران برگزار شد. در آن زمان نقطه‌نظراتی که داشتیم در جلسات کمیسیون مطرح و اصلاحاتی انجام شد. در نهایت پیشنهادات وزارتخانه و تشکل‌ها جمع‌بندی شد و قرار بود از سوی وزارت صمت و دولت به‌عنوان لایحه به مجلس برود که در دولت گیر کرد.
چه سالی بود؟
سال ۱۳۹۷. اما آن مجموع اصلاحات پیشنهادی برای همیشه در وزارتخانه ماند و بایگانی شد.
چرا؟
نمی‌دانم. گفته شد وزارت صمت باید به‌عنوان متولی آن را پیگیری کند که نکرد. دلیل اینکه ما پیگیری نکردیم این بود که قانون فعلی معادن به نظر من خیلی مشکلی ندارد بلکه تفکر افراد مختلف در مجلس و دولت باعث می‌شود نه تنها نقطه مثبتی در تغییرات و اصلاحیه‌ها به وجود نیاید بلکه به دردسری برای بخش معدن تبدیل شود. در آن زمان وقتی روبه‌رو ‌شدیم با کمیسیون صنایع مجلس و کارشناسانی که در جاهای دیگر بودند و اظهارنظرهایی که می‌کردند، ‌دیدیم اگرچه ما می‌خواهیم قانون را برای سرمایه‌گذاران سهل کنیم و امنیت به وجود بیاوریم اما آن دیدگاه‌ها نسبت به سرمایه‌گذاری و توسعه معدن و قانون فعلی معادن، منفی است. بنابراین گفتیم بهتر است همین قانون فعلی بماند.
مشکل اصلی قانون معادن چیست؟
مشکل این است که مجریان قانون، قانون را رعایت نمی‌کنند. همه دعوا و بحث ما با وزارت صمت این است که مواد قانون معادن را اجرا کند. به‌عنوان نمونه ماده ۲۴ قانون معادن درباره منابع طبیعی، محیط زیست و دیگر سازمان‌هایی است که باید تأییدیه بدهند. وزارت صمت در این‌باره به‌گونه‌ای رفتار کرده که کارها به منابع طبیعی واگذار شده و معادن تعطیل شده‌اند.
چگونه؟
از سال ۱۳۹۷ و با توافق‌نامه‌ای که در زمان سرقینی میان معاونت امور معادن و صنایع معدنی وزارت صمت با سازمان جنگل‌ها، منابع طبیعی و آبخیزداری به امضاء رسید در عمل قانون مثله شد. از آن زمان به بعد دیگر وزارت صمت بر قانون معادن حاکمیتی ندارد و سازمان جنگل‌ها تصمیم‌گیر است. در این شرایط معدن‌کاری و معدن‌داری امنیت سرمایه‌گذاری ندارد. ماده ۲۴ قانون معادن می‌گوید منابع طبیعی، محیط زیست یا دیگر سازمان‌ها موظف هستند برای کل محدوده معدنی که درخواست می‌شود فقط یکبار برای اکتشاف اظهارنظر کنند. اما رویه به این شکل شده که منابع طبیعی از درخواست یک کیلومترمربع فضا برای اکتشاف فقط با دو هکتار آن، آن هم به صورت سلیقه‌ای موافقت می‌کند. همچنین یکی دیگر از بحث‌هایی که در قانون معادن فعلی وجود دارد و امنیت سرمایه‌گذار را از بین برده شامل معارضان محلی است. دعوای معدن‌داران با وزارت صمت این است که معارض محلی که می‌آید وزارتخانه و سازمان صمت استان باید از معدن حمایت و رفع تعرض کنند. اما در هیچ کجا وزارت صمت و سازمان‌های تابعه از معدن و معدن‌دار حمایت نکرده‌اند.
وزارت صمت و معاونت امور معادن و صنایع معدنی آن در قانون معادن جایگاه حاکمیتی دارند. آیا تاکنون به وظایف خود پایبند بوده‌اند؟
قانون خوب است اما متولیان قانون به آن لطمه زده‌اند. جعفر سرقینی در زمان معاونت خود به بخش معدن و صنایع معدنی نگاه توسعه‌ای نداشت و در این سال‎ها بیش از ۵۰ درصد معادن کشور تعطیل شدند. در چند سال گذشته کارگروهی برای احیای معادن کوچک در وزارتخانه تشکیل شد اما اعضای کارگروه هر مصوبه‌ای را که در کارگروه به تصویب ‌رساندند در وزارتخانه قفل شده و اجرا نشد. به‌عنوان نمونه انجمن سنگ در جلسه‌ای که سال ۱۳۹۸ با این کارگروه داشت متعهد شد تا ۵۰ معدن سنگ تزئینی متوقف را فعال کند. انجمن حدود ۲۰ معدن را بررسی کرد و یک سال قبل، فهرست ۱۱ معدن به کارگروه احیای معادن ارسال شد. کارگروه هم این موضوع را مصوب کرد اما متاسفانه پس از ارسال ده‌ها نامه از سوی انجمن و … به معاونت معدنی صمت تاکنون هیچ اقدامی روی آن انجام نشده است. حتی اجازه ندادند به دستور کار شورای عالی معادن هم برسد. هر بار در حوزه معاونت معدنی و اداره کل بهره‌برداری آن، بهانه‌ای پیش می‌کشیدند و کارها را متوقف می‌کردند.

نقش و جایگاه شورای عالی معادن را در بخش معدن چگونه می‌بینید؟ آیا توانسته در تسهیل‌سازی امور معدن مؤثر باشد؟
با کمال تأسف باید بگویم که شورای عالی معادن ابزار دست معاون سابق امور معادن وزارت صمت شده بود و سرقینی بسیاری از وظایف ذاتی و قطعی وزارتخانه را که ربطی به شورا نداشت به عهده شورا گذاشته و بخشنامه‌های متناقض زیادی را به امضای آن رسانده و ابلاغ کرده بود تا از سر معاونت باز کند. همچنین اختیارات خود را به شورا برده و آن را با مصوبه شورا ابلاغ می‌کرد. در حالیکه ۸۰ تا ۹۰ درصد مصوبات شورا اصلاً نباید به شورا می‌رفت و معاونت معدنی باید خودش یا سازمان صمت استان درباره‌اش تصمیم می‌گرفتند و انجام می‌دادند. اما در این‌باره هم سرقینی به سازمان‌های صمت استان‌ها اجازه نداد تسهیلگر باشند.
انتظارات تشکل‌های معدنی از کمیته معدنی و کمیسیون صنایع مجلس چیست؟
بهترین کارشناسان بخش معدن و صنایع معدنی کشور در تشکل‌های بخش خصوصی معدن حضور دارند و در همه حال آماده‌اند تا اطلاعات و تجربیات خود را در هر زمینه که دولت و مجلس نیاز داشته باشند به صورت مکتوب و حضوری در اختیارشان بگذارند.
چنانچه بخواهید در یک جمله طرح اصلاحی قانون معادن را نقد کنید چه می‌گویید؟
این طرح اصلاحی ضد فرمایش جهش تولید رهبری معظم انقلاب است.

 

صمت برای واردات انبوه ماشین‌آلات معدنی آستین بالا بزند/واردات ماشین‌آلات معدنی به صورت انبوه آزاد شود

دبیرکل انجمن سنگ ایران با بیان اینکه فعالیت حدود هزار واحد معدنی در کشور متوقف شده است و از بین مجموع واحدهای معدنی حدود هزار و ۴۰۰ واحد نیز فعال هستند گفت: عمر ماشین‌آلاتی که برای واحدهای تولید سنگ کار می‌کنند به بالای ۲۵ سال می‌رسد که این سن بالای ماشین‌آلات و مستهلک شدن این ماشین‌آلات یکی از معضلات بخش معدن در حوزه سنگ‌های تزیینی به شمار می‌رود چون منجر به افزایش هزینه‌های تولید می‌شود. صمت برای واردات انبوه ماشین‌آلات معدنی آستین بالا بزند/واردات ماشین‌آلات معدنی به صورت انبوه آزاد شود
احمد شریفی در گفت‌وگو با بیرونیت تصریح کرد: فعالان معدنی اگر بخواهند تعمیرات اساسی روی یک دستگاه لودر ۶۰۰ انجام دهند حدود یک میلیارد تومان برایشان هزینه به دنبال دارد، طبیعی است وقتی هزینه تعمیراتی افزایش پیدا کرده و بعضاً قطعات نامطمئن روی دستگاه نصب می‌شود منجر به افزایش هزینه‌های تولید و افزایش قیمت تمام شده محصولات می‌شود..
شریفی ادامه داد: بیشتر معادن فعال در کشور دستگاه یدک ندارند یا دستگاه‌هایی که خراب می‌شود را باید تعمیر کنند به خاطر همین مشکلات دو الی سه ماه معدنشان متوقف می‌شود درواقع هزینه فرسودگی و سن بالای ماشین‌آلات در بخش ماشین‌آلات سنگ‌های تزیینی یکی از مشکلات اصلی فعالان این حوزه است.
دبیرکل انجمن سنگ ایران عنوان کرد: اگر واحدهای تولیدی بخواهند خودشان ماشین‌آلات موردنیاز را وارد کنند هم با مشکل مواجه می‌شوند چون وزارت صمت در برخی مقاطع جلوی واردات ماشین‌آلات را می‌گیرد و در برخی مقاطع واردات ماشین‌آلات معدنی را آزاد می‌کند ضمن اینکه در برخی مواقع، تبصره‌هایی وضع می‌کند که در عمل واحدهای تولیدی ما به تنهایی نمی‌توانند این کار را انجام دهند.
شریفی بیان کرد: واحدهای تولیدی معدن توانایی اینکه به طور مستقل ورود پیدا کنند و گشایش اعتبار انجام دهند را ندارند چون بیشتر معادن سنگ تزیینی دارای کارت بازرگانی نیستند که بخواهند ورود پیدا کنند و کار واردات را انجام دهند و این واحدها با بخش بازرگانی خارجی آشنا نیستند در برخی مواقع هم معادنی که توانایی واردات ماشین‌آلات را دارند با محدودیت‌هایی همچون تخصیص ارز و مسائلی از این دست مواجه می‌شوند.
دبیرکل انجمن سنگ ایران عنوان کرد: هزینه یک بیل مکانیکی در ترکیه ۵۰ هزار یورو قیمت گذاری شده است حال اگر همین کالا با ارز آزاد از کف بازار تأمین شود قیمتش یک میلیارد و ۸۰۰ میلیون تومان تمام می‌شود و واحدی که نمی‌تواند این کالای سرمایه‌ای و ابزار تولید را وارد کند باید داخل کشور ۵ میلیارد تومان خریداری کند و این یعنی بیش از دو یا سه برابر قیمت واقعی کالایی است که با ارز آزاد داخل کشور قیمت گذاری شده است.
شریفی تاکید کرد: دلیل اصلی افزایش هزینه‌ها این است که وزارت صمت راه‌های واردات ماشین‌آلات معدنی که کالاهای سرمایه‌ای و به نوعی ابزار تولید هستند را می‌بندد؛ صمت باید این راه‌ها را باز کند تا تمامی واحدها قادر به تأمین ماشین‌آلات موردنیازشان باشند.
او افزود: این وظیفه حاکمیت و دولت است که شرایط را برای تسهیل تولید فراهم کند؛ در زمان اقای محلوجی و به دستور ایشان حدود ۶۰۰ میلیون دلار ماشین‌آلات معدنی وارد کشور شد، درواقع وقتی که به جای یک دستگاه، ۵۰۰ دستگاه خریداری می‌شود امکان چانه زنی وجود دارد چون درصورت واردات انبوه می‌توان قیمت‌ها را کاهش داد و خدمات پس از فروش دریافت کرد و درمجموع این به مصلحت کشور، اقتصاد ملی و واحدهای معدنی خواهد بود.
دبیر انجمن سنگ کشور گفت: وزارت صمت باید وارد گود شود و برای حل این مشکل آستین بالابزند؛ پیشنهاد می‌شود به یکی از شرکت‌های زیرمجموعه وزارت صمت یا صندوق بیمه سرمایه گذاری فعالیت‌های معدنی این اختیار داده شود البته ما هم از نظر کارشناسی نقطه نظرات خود را به آنها انتقال می‌دهیم تا ماشین‌آلات به صورت انبوه وارد شود و واحدهای معدنی از این وضعیت خارج شوند درواقع یک‌ترمیم اولیه باید انجام شود تا واحدهای معدنی بتوانند روی پای خودشان بایستند.

فستیوال ملی طراحی سنگ ایران

انجمن سنگ ایران، به عنوان عالی ترین نهاد صنفی و تخصصی حوزه سنگ در کشور، با هدف حمایت از ایده های خلاق و نوآورانه معماران، طراحان و هنرمندان ایران که از کشورهای بسیار غنی جهان به لحاظ منابع طبیعی سنگ به شمار می رود، «فستیوال ملی طراحی سنگ ایران» را با موضوع «ساخته های سنگی کوچک مقیاس» برگزار می کند. این رویداد ملی، به همت کمیسیون هنر و معماری انجمن سنگ ایران و حمایت معنوی کمیسیون ملی یونسکو، دانشگاه های برتر کشور، سفارت های ایتالیا و اسپانیا و با حضور جمع کثیری از نخبگان، اساتید دانشگاهی، کارآفرینان، معادن و شرکت های تخصصی حوزه سنگ برگزار خواهد شد و علاوه بر ابعاد ملی، در راستای چشم انداز بین المللی آن و باهدف شناساندن ایده ها و طرح های خلاق و نیز معرفی انواع متنوع و بی نظیر سنگ های ایرانی به جهانیان، برگزار خواهد شد. در این فستیوال، معماران، طراحان و هنرمندان خلاق کشور، طرح ها و ایده های خود را در مرحله اول تا تاریخ ۲۰ اسفندماه ۱۳۹۹ بصورت فایل تصویری در قالب فایل سه بعدی سازی شده رایانه ای یا عکس از مدل و ماکت و یا اتود دستی، از طریق وبسایت فستیوال به آدرس https://stoneassociation.ir/StoneDesignFestival/ ارسال نموده و پس از انتخاب آثار برگزیده، در مرحله دوم، ساخت آثار با استفاده از سنگ های منتخب از معادن سنگ کشور که در اختیار طراحان و هنرمندان قرار خواهد گرفت، آغاز شده و آثار ساخته شده توسط هیئت داوران فستیوال مورد داوری قرار گرفته و در نهایت در تیرماه ۱۴۰۰ علاوه بر انتشار در کتاب فستیوال، در قالب «نمایشگاه فستیوال ملی سنگ ایران» به نمایش عموم گذاشته خواهند شد. همچنین در سال ۲۰۲۱ میلادی و در قالب چند نمایشگاه بین المللی، گزیده ای از این آثار در دو کشور ایتالیا و اسپانیا که خود از کشورهای شاخص در حوزه تولید و طراحی سنگ به شمار می روند، ارائه خواهند شد.

فستیوال ملی طراحی سنگ ایران

گره گشایی از مشکلات صنعت سنگ

درحال‌حاضر میزان مصرف سنگ در داخل کشور سالیانه ۶۰ میلیون مترمربع است و با احتساب ۱۰ میلیون مترمربع سنگ صادراتی، در مجموع ۷۰ میلیون مترمربع در سال سنگ فرآوری شده تولید داریم.دو سوم ظرفیت واحدهای تولید و فرآوری سنگ‌های تزئینی به دلیل نبود صادرات به حالت تعطیل درآمده و نیاز است تا مسئولان برای ‌رونق‌بخشی به این بازار کمر همت بسته و صادرات را فعال کنند.احمد شریفی، دبیر انجمن سنگ ایران معتقد است درحال‌حاضر بیش از نیاز امکان فرآوری سنگ در کشور داریم. از این‌رو، با تقویت صادرات می‌توان ظرفیت‌های موجود را به تولید رساند.
تولید سالانه ۷۰ میلیون مترمربع سنگ
احمد شریفی در گفت‌وگو با «روزگار معدن» درباره میزان مصرف سنگ‌های تزئینی ساختمانی در کشور گفت: مصرف سنگ در سال‌های ۹۱ و ۹۲ به دلیل افزایش پروانه‌های ساختمانی شهرداری‌های کشور به ۱۳۰ میلیون مترمربع در سال رسید اما به‌تدریج و با حاکم شدن شرایط رکود در کشور و کاهش پروانه‌های ساختمانی این میزان از مصرف با کاهش روبه‌رو شد.
درحال‌حاضر میزان مصرف در داخل کشور سالانه ۶۰ میلیون مترمربع است و با احتساب ۱۰ میلیون مترمربع سنگ صادراتی، در مجموع ۷۰ میلیون مترمربع در سال سنگ فرآوری شده تولید داریم.
وی ادامه داد: این میزان تولید در حالی است که ظرفیت داخلی برای فرآوری سنگ سالانه ۲۰۰ میلیون مترمربع است و با توجه به میزان تولید می‌توان گفت درحال‌حاضر با یک‌سوم از ظرفیت خود در حال فعالیت هستیم.
صادرات، راه‌حل کاهش تولید
دبیر انجمن سنگ ایران درباره راهکار برون‌رفت کاهش تولیدات در کشور افزود: ایران به لحاظ میزان مصرف سنگ‌های تزئینی ساختمان جزو کشورهای نخست است. این در حالی است که بیشتر کشورها زیر رقم متوسط مصرف ما قرار دارند. ما درحال‌حاضر بیش از نیاز خود امکان فرآوری سنگ در کشور داریم. از این رو، با تقویت صادرات می‌توان ظرفیت‌های موجود را به تولید رساند.
شریفی در ادامه گفت: بهتر است تا با همکاری انجمن سنگ، دولت، مجلس شورای اسلامی و وزارت صنعت، معدن و تجارت شرکت‌های مدیریت صادراتی و هلدینگ‌های صادراتی ایجاد کنیم چراکه با انجام این اقدامات برای فرآوری می‌توان، ظرفیت حداقل ۵۰ میلیون مترمربع سنگ برنامه‌ریزی و با صادرات آن یک میلیارد دلار ارز به کشور وارد کرد.
دبیر انجمن سنگ ایران درباره امکانات سخت‌افزاری موجود در واحدهای فرآوری سنگ گفت: واحدهای فرآوری سنگ در کشور که دوسوم آنها فعالیت دارند دارای امکانات سخت‌افزاری خوبی هستند و می‌توان با افزودن یک‌سری از امکانات سخت‌افزاری جدید‌تر به برخی از واحدهای تولیدی، سنگ‌های اسلب یا تایل با کیفیت مناسب برای صادرات را تولید کرد.
مشکلات واحدهای فرآوری
وی در ادامه به مشکلات واحدهای فرآوری اشاره‌کرد و افزود: درحال‌حاضر واحدهای فرآوری با یک‌سری از مشکلات از جمله خرید سنگ بلوک به صورت نقدی، افزایش کرایه حمل‌ونقل و افزایش مواد مصرفی روبه‌رو هستند که با حل این مسائل می‌توان زمینه توسعه صادرات را فراهم کرد.
همچنین به همین منظور جلسات زیادی با بزرگان این صنف برگزار شده است و با جمع‌آوری دیدگاه‌ها به دنبال زمینه فراهم‌سازی توسعه صادرات هستیم.
آمارگیری از واحدهای فرآوری
شریفی درباره میزان واحدهای فرآوری سنگ تزئینی ساختمانی در کشور گفت: در انجام پروژه‌ای که با همکاری انجمن سنگ ایران و ایمیدرو تعریف شد و به تصویب رسید به دنبال این هستیم تا آمار دقیقی از واحدهای فرآوری سنگ به‌دست آوریم اما براساس برآوردها حدود ۶۵۰۰ واحد فرآوری سنگ در کشور به صورت کلان وجود دارد که از این میان ۳۰ تا ۴۰ درصد آنها دچار توقف تولید شده و تعطیل هستند.
لغو عوارض صادرات سنگ بلوک
دبیر انجمن سنگ ایران درباره عوارض بر سنگ بلوک یا خام گفت: در زمان وزارت قبلی صنعت، معدن و تجارت، آقای سرقینی معتقد بود که باید برای صادرات سنگ بلوک یا خام و نیمه‌فرآوری‌شده عوارض ۲۰ درصدی تعیین کرد و در حالی که اجرای این تصمیم مشکلاتی را برای بخش معدن ایجاد می‌کرد و کارشناسان شورای سیاست‌گذاری هم مخالف این اقدام بودند در شورای اقتصاد به تصویب رسید.
از آن زمان تاکنون ما به دنبال حذف این عوارض هستیم و مکاتبات زیادی هم انجام شده است.
ضمن اینکه درحال‌حاضر معاونت معدنی وزارت صنعت، معدن و تجارت و رئیس جدید هیات عامل ایمیدرو نیز موافق حذف این عوارض هستند و قرار است تا به‌زودی و پس از طی مراحل اداری و نامه‌نگاری‌ها این محدودیت برداشته شود.
طرح جامع سنگ‌های تزئینی
شریفی درباره نداشتن برنامه جامع بلندمدت در حوزه صنعت کشور گفت: یکی از مشکلات ما برگزار نشدن جلسات شورای سیاست‌گذاری سنگ‌های تزئینی است که حدود دو سال است به تعویق افتاده و باوجود مکاتبات هنوز نتوانسته‌ایم این جلسات را برگزار کنیم ضمن اینکه ما بر این باوریم که وزارت صنعت، معدن و تجارت باید دوباره شورای سیاست‌گذاری
را احیا کند. انجمن سنگ ایران مقدمات طرح جامع سنگ‌های تزئینی کشور را فراهم کرده است که درحال‌حاضر نیز اخذ آمار از واحدهای فرآوری معدنی مقدمه این طرح جامع است. تصویب این طرح جایگاه ایران در بازارهای جهانی در بخش سنگ‌های تزئینی ساختمانی را تا ۶ سال آینده ترسیم می‌کند به همین منظور امیدواریم با تشکیل هرچه سریع‌تر شورای سیاست‌گذاری و انجام کار کارشناسی، این طرح به تصویب برسد.
گام‌‌های بلند در مسیر بومی‌سازی
وی درباره بومی‌سازی ماشین‌آلات فرآوری گفت: خوشبختانه در این بخش با تلاش متخصصان داخلی توانسته‌ایم در مسیر بومی‌سازی حرکت کنیم ضمن اینکه تجهیزات تولیدی ما نیز از کیفیت خوبی برخوردار است. هرچند ‌با قطعیت نمی‌توان گفت ‌تجهیزات ما مشابه تجهیزات ایتالیایی است اما در صورتی که راه واردات این دستگاه‌ها به صورت کامل مسدود شود مشکلی با تامین سخت‌افزار لازم نداریم. درحال‌حاضر اره‌، دستگاه‌های ساب، قله‌بر و سیستم‌ کوره طبقاتی با کیفیت بالا در کشور تولید می‌شود. ضمن اینکه در دو سال اخیر هم توانسته‌ایم خط اسلب را بومی‌سازی کنیم.
وی در پایان سرمایه‌گذاری در سنگ‌های تزئینی را مهم‌ترین چالش ورود سرمایه‌گذاران در این بخش دانست و تاکید کرد: هرقدر هم تولید داشته باشیم اما امکان صادرات وجود نداشته باشد محصولات تولیدی تنها در انبارها خواهد ماند و سبب می‌شود تا سرمایه‌گذاران دیگر هم جرئت ورود به این صنعت را نداشته باشند. از این رو، باید تمام تلاش‌ها را به کار بست تا صادرات این بخش رونق بگیرد.
نیازمند اقدامات جدی هستیم
عضو کانون سراسری سنگ کشور رفع مشکلات فروش و صادرات صنعت سنگ را نیازمند اقدامات جدی دانست و گفت: در شرایطی قرار داریم که باید در راستای حل مشکلات سیاسی به صورت همگانی فعالیت کنیم.
رضا احمدی تشکیل اتاق فکر برای حل مشکلات صنعت سنگ را خواستار شد تا در نهایت شاهد شکوفایی این صنعت باشیم. همچنین باید به دنبال بازارهای هدف حرکت و صادرات را به معنای واقعی محقق کنیم تا بازارهای دوردست را به‌دست بیاوریم. احمدی با بیان اینکه در کشور حدود ۶ هزار و در استان اصفهان ۲ هزار واحد فرآوری سنگ فعالیت دارد، گفت: معادن فعال ما بی‌نظیر هستند و در دنیا مشابه آنها وجود ندارد. همچنین ماشین‌سازهای خوبی داریم که در دنیا حرف اول را می‌زنند اما زیر چتر حمایتی نیستند.
این صنعت از لحاظ فرآوری، بازرگانی و ماشین‌سازی جای کار بسیاری دارد که اگر دانشگاه‌ها بسیج شوند دغدغه‌ها در این باره کمتر می‌شود.
وی با اشاره به اینکه در برخی از واحدهای صنعتی و تولیدی شاهد بکارگیری کمتر از ظرفیت اسمی و سکون در کار هستیم، تصریح کرد: یکی از الزامات در صنایع این است که سازکاری اتخاذ کنیم تا سرمایه و انتقال فناوری محقق شود. برای ظهور و بروز در بازارهای صادراتی باید شاهد نوسازی ناوگان ماشین‌آلات معدنی، تجهیزات باشیم. احمدی با بیان اینکه صنعت سنگ ما بسیار قوی و غنی است، خاطرنشان کرد: لازمه این صنعت در به‌روزرسانی فناوری و تقویت مبانی رشد اقتصادی است که در این راستا نیازمند حمایت دولت و بانک مرکزی با سیاست‌های ارزی و بانکی هستیم.
همچنین بازارهای هدف صادراتی با ایجاد نمایشگاه‌های دائمی و فرآورده‌های سنگی موضوعی اجتناب‌ناپذیر است و باید شرکت نمایشگاه‌ها و اتاق بازرگانی به فعالان این حوزه کمک کنند تا مقدمات بازارهای صادراتی محقق شود.
سخن پایانی
فعالان این حوزه در تشریح راهکارهای رفع محدودیت‌های صادراتی این حوزه به موارد متعددی اشاره دارند. تعیین مشوق‌های صادراتی (حذف عوارض صادراتی)، تامین تجهیزات، ارائه تسهیلات و بازاریابی فروش از جمله موضوعات کلیدی این حوزه به شمار می‌رود که در شورای‌عالی معادن پیگیری می‌شود. معافیت از پرداخت حقوق دولتی معادن کوچک تزئینی به منظور توسعه این معادن، به عنوان یک برنامه حمایتی می‌تواند شامل این‌گونه معادن شود که شورای‌عالی معادن می‌تواند این مجوز را صادر کند. همچنین شرکت تهیه و تولید مواد معدنی ایران به عنوان راهبر توسعه این صنعت، می‌تواند با تهیه یک بانک اطلاعاتی متشکل از تعداد معادن غیرفعال سنگ‌های تزئینی و نظرخواهی از استان‌ها برای ارائه راهکار رونق این‌گونه معادن، اقدامات لازم را داشته باشد.

از بازاریابی تا توسعه صادرات

درحال‌حاضر میزان مصرف سنگ در داخل کشور سالیانه ۶۰ میلیون مترمربع است و با احتساب ۱۰ میلیون مترمربع سنگ صادراتی، در مجموع ۷۰ میلیون مترمربع در سال سنگ فرآوری شده تولید داریم.
دوسوم ظرفیت واحدهای تولید و فرآوری سنگ‌های تزئینی به دلیل نبود صادرات به حالت تعطیل درآمده و نیاز است تا مسئولان برای ‌رونق‌بخشی به این بازار کمر همت بسته و صادرات را فعال کنند. احمد شریفی، دبیر انجمن سنگ ایران معتقد است درحال‌حاضر بیش از نیاز امکان فرآوری سنگ در کشور داریم. از این رو، با تقویت صادرات می‌توان ظرفیت‌های موجود را به تولید رساند.
تولید سالانه ۷۰ میلیون مترمربع سنگ
احمد شریفی در گفت‌وگو با صمت درباره میزان مصرف سنگ‌های تزئینی ساختمانی در کشور گفت: مصرف سنگ در سال‌های ۹۱ و ۹۲ به دلیل افزایش پروانه‌های ساختمانی شهرداری‌های کشور به ۱۳۰ میلیون مترمربع در سال رسید اما به‌تدریج و با حاکم شدن شرایط رکود در کشور و کاهش پروانه‌های ساختمانی این میزان از مصرف با کاهش روبه‌رو شد. درحال‌حاضر میزان مصرف در داخل کشور سالانه ۶۰ میلیون مترمربع است و با احتساب ۱۰ میلیون مترمربع سنگ صادراتی، در مجموع ۷۰ میلیون مترمربع در سال سنگ فرآوری شده تولید داریم. وی ادامه داد: این میزان تولید در حالی است که ظرفیت داخلی برای فرآوری سنگ سالانه ۲۰۰ میلیون مترمربع است و با توجه به میزان تولید می‌توان گفت درحال‌حاضر با یک‌سوم از ظرفیت خود در حال فعالیت هستیم.
صادرات، راه‌حل کاهش تولید
دبیر انجمن سنگ ایران درباره راهکار برون‌رفت کاهش تولیدات در کشور افزود: ایران به لحاظ میزان مصرف سنگ‌های تزئینی ساختمان جزو کشورهای نخست است. این در حالی است که بیشتر کشورها زیر رقم متوسط مصرف ما قرار دارند. ما درحال‌حاضر بیش از نیاز خود امکان فرآوری سنگ در کشور داریم. از این رو، با تقویت صادرات می‌توان ظرفیت‌های موجود را به تولید رساند.
شریفی در ادامه گفت: بهتر است تا با همکاری انجمن سنگ، دولت، مجلس شورای اسلامی و وزارت صنعت، معدن و تجارت شرکت‌های مدیریت صادراتی و هلدینگ‌های صادراتی ایجاد کنیم چراکه با انجام این اقدامات برای فرآوری می‌توان، ظرفیت حداقل ۵۰ میلیون مترمربع سنگ برنامه‌ریزی و با صادرات آن یک میلیارد دلار ارز به کشور وارد کرد.
دبیر انجمن سنگ ایران درباره امکانات سخت‌افزاری موجود در واحدهای فرآوری سنگ گفت: واحدهای فرآوری سنگ در کشور که دوسوم آنها فعالیت دارند دارای امکانات سخت‌افزاری خوبی هستند و می‌توان با افزودن یک‌سری از امکانات سخت‌افزاری جدید‌تر به برخی از واحدهای تولیدی، سنگ‌های اسلب یا تایل با کیفیت مناسب برای صادرات را تولید کرد.
مشکلات واحدهای فرآوری
وی در ادامه به مشکلات واحدهای فرآوری اشاره‌کرد و افزود: درحال‌حاضر واحدهای فرآوری با یک‌سری از مشکلات از جمله خرید سنگ بلوک به صورت نقدی، افزایش کرایه حمل‌ونقل و افزایش مواد مصرفی روبه‌رو هستند که با حل این مسائل می‌توان زمینه توسعه صادرات را فراهم کرد. همچنین به همین منظور جلسات زیادی با بزرگان این صنف برگزار شده است و با جمع‌آوری دیدگاه‌ها به دنبال زمینه فراهم‌سازی توسعه صادرات هستیم.
آمارگیری از واحدهای فرآوری
شریفی درباره میزان واحدهای فرآوری سنگ تزئینی ساختمانی در کشور گفت: در انجام پروژه‌ای که با همکاری انجمن سنگ ایران و ایمیدرو تعریف شد و به تصویب رسید به دنبال این هستیم تا آمار دقیقی از واحدهای فرآوری سنگ به‌دست آوریم اما براساس برآوردها حدود ۶۵۰۰ واحد فرآوری سنگ در کشور به صورت کلان وجود دارد که از این میان ۳۰ تا ۴۰ درصد آنها دچار توقف تولید شده و تعطیل هستند.
لغو عوارض صادرات سنگ بلوک
دبیر انجمن سنگ ایران درباره عوارض بر سنگ بلوک یا خام گفت: در زمان وزارت قبلی صنعت، معدن و تجارت، آقای سرقینی معتقد بود که باید برای صادرات سنگ بلوک یا خام و نیمه‌فرآوری‌شده عوارض ۲۰ درصدی تعیین کرد و در حالی که اجرای این تصمیم مشکلاتی را برای بخش معدن ایجاد می‌کرد و کارشناسان شورای سیاست‌گذاری هم مخالف این اقدام بودند در شورای اقتصاد به تصویب رسید. از آن زمان تاکنون ما به دنبال حذف این عوارض هستیم و مکاتبات زیادی هم انجام شده است ضمن اینکه درحال‌حاضر معاونت معدنی وزارت صنعت، معدن و تجارت و رئیس جدید هیات عامل ایمیدرو نیز موافق حذف این عوارض هستند و قرار است تا به‌زودی و پس از طی مراحل اداری و نامه‌نگاری‌ها این محدودیت برداشته شود.
طرح جامع سنگ‌های تزئینی
شریفی درباره نداشتن برنامه جامع بلندمدت در حوزه صنعت کشور گفت: یکی از مشکلات ما برگزار نشدن جلسات شورای سیاست‌گذاری سنگ‌های تزئینی است که حدود دو سال است به تعویق افتاده و باوجود مکاتبات هنوز نتوانسته‌ایم این جلسات را برگزار کنیم ضمن اینکه ما بر این باوریم که وزارت صنعت، معدن و تجارت باید دوباره شورای سیاست‌گذاری را احیا کند. انجمن سنگ ایران مقدمات طرح جامع سنگ‌های تزئینی کشور را فراهم کرده است که درحال‌حاضر نیز اخذ آمار از واحدهای فرآوری معدنی مقدمه این طرح جامع است. تصویب این طرح جایگاه ایران در بازارهای جهانی در بخش سنگ‌های تزئینی ساختمانی را تا ۶ سال آینده ترسیم می‌کند به همین منظور امیدواریم با تشکیل هرچه سریع‌تر شورای سیاست‌گذاری و انجام کار کارشناسی، این طرح به تصویب برسد.
گام‌‌های بلند در مسیر بومی‌سازی
وی درباره بومی‌سازی ماشین‌آلات فرآوری گفت: خوشبختانه در این بخش با تلاش متخصصان داخلی توانسته‌ایم در مسیر بومی‌سازی حرکت کنیم ضمن اینکه تجهیزات تولیدی ما نیز از کیفیت خوبی برخوردار است. هرچند ‌با قطعیت نمی‌توان گفت ‌تجهیزات ما مشابه تجهیزات ایتالیایی است اما در صورتی که راه واردات این دستگاه‌ها به صورت کامل مسدود شود مشکلی با تامین سخت‌افزار لازم نداریم. درحال‌حاضر اره‌، دستگاه‌های ساب، قله‌بر و سیستم‌ کوره طبقاتی با کیفیت بالا در کشور تولید می‌شود. ضمن اینکه در دو سال اخیر هم توانسته‌ایم خط اسلب را بومی‌سازی کنیم.
وی در پایان سرمایه‌گذاری در سنگ‌های تزئینی را مهم‌ترین چالش ورود سرمایه‌گذاران در این بخش دانست و تاکید کرد: هرقدر هم تولید داشته باشیم اما امکان صادرات وجود نداشته باشد محصولات تولیدی تنها در انبارها خواهد ماند و سبب می‌شود تا سرمایه‌گذاران دیگر هم جرئت ورود به این صنعت را نداشته باشند. از این رو، باید تمام تلاش‌ها را به کار بست تا صادرات این بخش رونق بگیرد.
نیازمند اقدامات جدی هستیم
عضو کانون سراسری سنگ کشور رفع مشکلات فروش و صادرات صنعت سنگ را نیازمند اقدامات جدی دانست و گفت: در شرایطی قرار داریم که باید در راستای حل مشکلات سیاسی به صورت همگانی فعالیت کنیم.
رضا احمدی تشکیل اتاق فکر برای حل مشکلات صنعت سنگ را خواستار شد تا در نهایت شاهد شکوفایی این صنعت باشیم.
همچنین باید به دنبال بازارهای هدف حرکت و صادرات را به معنای واقعی محقق کنیم تا بازارهای دوردست را به‌دست بیاوریم. احمدی با بیان اینکه در کشور حدود ۶ هزار و در استان اصفهان ۲ هزار واحد فرآوری سنگ فعالیت دارد، گفت: معادن فعال ما بی‌نظیر هستند و در دنیا مشابه آنها وجود ندارد. همچنین ماشین‌سازهای خوبی داریم که در دنیا حرف اول را می‌زنند اما زیر چتر حمایتی نیستند. این صنعت از لحاظ فرآوری، بازرگانی و ماشین‌سازی جای کار بسیاری دارد که اگر دانشگاه‌ها بسیج شوند دغدغه‌ها در این باره کمتر می‌شود.
وی با اشاره به اینکه در برخی از واحدهای صنعتی و تولیدی شاهد بکارگیری کمتر از ظرفیت اسمی و سکون در کار هستیم، تصریح کرد: یکی از الزامات در صنایع این است که سازکاری اتخاذ کنیم تا سرمایه و انتقال فناوری محقق شود. برای ظهور و بروز در بازارهای صادراتی باید شاهد نوسازی ناوگان ماشین‌آلات معدنی، تجهیزات باشیم. احمدی با بیان اینکه صنعت سنگ ما بسیار قوی و غنی است، خاطرنشان کرد: لازمه این صنعت در به‌روزرسانی فناوری و تقویت مبانی رشد اقتصادی است که در این راستا نیازمند حمایت دولت و بانک مرکزی با سیاست‌های ارزی و بانکی هستیم.
همچنین بازارهای هدف صادراتی با ایجاد نمایشگاه‌های دائمی و فرآورده‌های سنگی موضوعی اجتناب‌ناپذیر است و باید شرکت نمایشگاه‌ها و اتاق بازرگانی به فعالان این حوزه کمک کنند تا مقدمات بازارهای صادراتی محقق شود.
سخن پایانی
فعالان این حوزه در تشریح راهکارهای رفع محدودیت‌های صادراتی این حوزه به موارد متعددی اشاره دارند. تعیین مشوق‌های صادراتی (حذف عوارض صادراتی)، تامین تجهیزات، ارائه تسهیلات و بازاریابی فروش از جمله موضوعات کلیدی این حوزه به شمار می‌رود که در شورای‌عالی معادن پیگیری می‌شود.
معافیت از پرداخت حقوق دولتی معادن کوچک تزئینی به منظور توسعه این معادن، به عنوان یک برنامه حمایتی می‌تواند شامل این‌گونه معادن شود که شورای‌عالی معادن می‌تواند این مجوز را صادر کند. همچنین شرکت تهیه و تولید مواد معدنی ایران به عنوان راهبر توسعه این صنعت، می‌تواند با تهیه یک بانک اطلاعاتی متشکل از تعداد معادن غیرفعال سنگ‌های تزئینی و نظرخواهی از استان‌ها برای ارائه راهکار رونق این‌گونه معادن، اقدامات لازم را داشته باشد.

تمامی نهادها موظف به اجرای قانون معادن هستند

احمد شریفی مطرح کرد:
دبیرکل انجمن سنگ‌ ایران مطرح کرد: یکی از بحث‌هایی که در قانون معادن که در مجلس هم مطرح هست آن است که قانون باید به گونه‌ای باشد که آرامش در معدن و صنایع معدنی به وجود بیاوریم.
احمد شریفی گفت: مواد قانونی معادن توسط دستگاه های اجرایی عملیاتی نمی شوند. به عنوان مثال بر طبق یک ماده قانونی سازمان های صمت باید با مزاحمین برخورد کنند و این تکلیفی است که قانون برای آنها مشخص کرده است اما متاسفانه در این زمینه برخورد مثبتی از سوی سازمان های صمت استان ها مشاهده نمی شود.
او افزود: تمامی نهادهای بخش معدن را رها کرده‌اند و بهره برداران بدون پشتیبان به دنبال دریافت پروانه بهره برداری هستند این در حالی است که سازمان صمت استانها مکلف هستند که از آنها دفاع کنند.
دبیرکل انجمن سنگ ایران با اشاره به ماده قانون ۲۴ بیان کرد: سازمان منابع طبیعی، سازمان حفاظت محیط زیست و سازمان های صمت استان ها بر طبق ماده قانون ۲۴ متعهد هستند که به درخواست متقاضیان برای دریافت پروانه اکتشاف رسیدگی کنند، اما متاسفانه بهره بردار در میان سازمان ها سردرگم است و گاهی سال‌ها باید این محدوده ها بلاتکلیف بمانند و عملاً آرامش از معدن و سرمایه گذار بخش معدنی گرفته می‌شود. در واقع قانون توسط متولیان انجام نمی‌شود.
شریفی درپایان گفت: قانون شفاف و با صراحت از اجرای قانون معادن سخن می گوید و سازمان صمت،سازمان منابع طبیعی و سازمان حفاظت محیط زیست موظف هستند که به موارد قانونی اعمال نمایند.اگر این نهادها به وظایف خود دربرابر قانون عمل کنند ۹۰ درصد مسائل بخش معدن حل و فصل می‌شود.

بروکراسی اداری مانع احیای معادن

دبیرکل انجمن سنگ‌های تزئینی با اشاره به بلاتکلیف ماندن احیای معادن سنگ‌های ساختمانی، از ابتدای اجرای طرح احیای معادن کوچک مقیاس گفت: متاسفانه به علت ناهماهنگی‌های میان شورای هماهنگی معادن کوچک مقیاس و معاونت معدنی وزارت صمت، احیای معادن سنگ‌‌های ساختمانی، تاکنون بلاتکلیف‌ مانده است.
احمد شریفی با بیان مشکلات میان نهاد‌های اجرایی وزارت صنعت، معدن و تجارت که، منجر‌به بلاتکلیفی احیای معادن سنگ‌های تزئینی شده است؛ گفت: ۲سال قبل طرح احیای معادن کوچک مقیاس، توسط وزیر صنعت، معدن و تجارت ابلاغ شد؛ که در ضمن آن ستادی با عنوان شورای هماهنگی احیای معادن کوچک مقیاس تشکیل شد.
وی افزود: ریاست این شورا را معاون معدنی وزارت صنعت، معدن و تجارت عهد‌ه‌دار بوده و با حضور تشکل‌های معدنی، طرح احیای معادن کوچک‌مقیاس را با توجه به مشکلات و حل معضلات آنها، جهت بهره‌برداری مجدد کلید زدند. این کار در بخش معادن فلزی به خوبی انجام شد و تعدادی از معادن فلزی، نظیر؛ سنگ‌‌آهن و مس به چرخه معدن کاری بازگشتند.
دبیرکل انجمن سنگ‌های تزئینی با اشاره به دلایل موفق عمل کردن طرح احیای معدن در بخش فلزی افزود: این مسئله به دلیل نیاز مبرم صنعت، به این فلزات و تمهیداتی نظیر اعطای پیش پرداخت و انعقاد قراردادهای همکاری صورت پذیرفت. محصولات مورد نظر نیز به واحدهای متقاضی اختصاص یافت؛ اما، این‌کار در بخش معادن سنگ‌های تزئینی به شدت با کندی پیش رفت.
احمد شریفی در ادامه ضمن تشریح مشکلات بروکراسی اداری، در بدنه وزارت صنعت، معدن و تجارت اذعان داشت: انجمن سنگ ۲۰ معدن از کار افتاده را به شورا هماهنگی معادن معرفی کرد که، پس از تصویب در این شورا به حوزه معاونت معدنی وزارت صنعت، معدن و تجارت ارجاع داده شد و پس از آن، اقدامات لازم از سوی وزارتخانه جهت احیای آنها صورت نگرفت. این ناهماهنگی میان شورا و معاونت معدنی وزارت صنعت، معدن و تجارت منجر‌به بلاتکلیف شدن معادن سنگ‌های تزئینی شده است که، این روند تاکنون نیز ادامه یافته است.
وی افزود: طبق قرار قبلی با شورای هماهنگی احیای معادن، قرار بود سالانه ۱۰۰ معدن جهت فعال‌سازی معرفی کنیم که، هنوز همان ۲۰ معدن اولیه نیز فعال نشده‌اند. در مکاتباتی با معاون معدنی وزارت صنعت، معدن و تجارت خواستار آن شده‌ایم که، مصوبه شورای هماهنگی احیای معادن کوچک مقیاس، به عنوان مصوبه شورای عالی معادن تلقی شود؛ اینگونه به طور طبیعی شورا هماهنگی معادن این قابلیت را پیدا خواهد کرد که، با قاطعیت تصمیم‌گیری کند و معادن سنگ تزئینی که غیر‌فعال هستند را با رفع مشکلاتشان فعال کنند. رئیس انجمن سنگ‌های تزئینی با اشاره به ظرفیت‌های داخلی جهت تولید این ماده معدنی گفت: ما در مجموع ۷۰ تا ۸۰ میلیون متر سنگ فرآوری شده در سال تولید می‌کنیم و با حدود ۱۰ میلیون متر صادرات سنگ ساختمانی، با توجه به نیاز بازار داخل به این محصول، مشکلی در تامین این محصول نداریم؛ اما، دلیل ما برای احیای معادن سنگ‌های تزئینی این است که برخی از معادن ما قابلیت صادرات محصول خود را دارند و اینها به دلایلی متوقف هستند و باید تلاش کنیم آنها را به چرخه تولید بازگردانیم.
وی افزود: ما باید با تلاش در بخش فرآوری و صادرات، همراه با فعال‌سازی معادن جدید این امکان را فراهم کنیم که با واحدهای معدنی و فرآوری با تمام ظرفیت خود کار کنند.
احمدی شریفی با بیان انتظارات انجمن سنگ از وزارت صنعت، معدن و تجارت تاکید کرد: ما از معاونت معدنی وزارت صنعت، معدن و تجارت انتظار داریم؛ براساس قانون معادن بخش معدن و صنایع معدنی را حمایت کنند. ما در نامه‌نگاری‌هایی با اشاره به ماده‌های قانونی، این نکات را به وزارتخانه گوشزد کرده‌ایم؛ اما، متاسفانه وزارتخانه گاها در اجرای قوانینی که مکلف به انجام آن است تعلل می‌کند. گاهی اوقات منابع طبیعی با گرفتن حقوق وزارت صنعت، معدن و تجارت دست و پای بخش معدن را بسته است.
🔸وی در پایان با اشاره به توانایی‌های وزارت صنعت، معدن و تجارت جهت تسهیل امور معادن ذیل قانون معادن گفت: در قانون معادن امکان توسعه زیر‌ساخت، توسعه فرآوری، جاده‌سازی و تسهیل در امور صادرات، با استفاده از منابع حقوق دولتی داده شده است؛ اما، هیچ‌کدام توسط وزارتخانه انجام نشده است و اگر این موارد توسط وزارتخانه انجام شود؛ می‌توانیم شاهد رشد و پویایی این صنعت باشیم.